Maaltijdtevredenheid van verpleeghuisbewoners met ernstige slikproblemen
Onderzocht door Christine Koevoets, winnares van de UNC-ZH stimuleringssubsidie 2023
Als logopediste bij Topaz ziet Christine regelmatig verpleeghuisbewoners met ernstige slikproblemen. Zij kunnen geen brood meer eten en krijgen vaak pap. Christine vroeg zich af wat dit doet met hun maaltijdtevredenheid. Ze won in 2023 de UNC-ZH stimuleringssubsidie. Dankzij deze subsidie kon ze hier zelf onderzoek naar doen onder begeleiding van een senior onderzoeker. Nu deelt ze haar ervaringen met het doen van onderzoek, de uitkomsten van het onderzoek en haar vervolgstappen.
Waarom vond je het zo belangrijk om uit te zoeken hoe het zit met maaltijdtevredenheid van verpleeghuisbewoners met ernstige slikproblemen?
Slikproblemen komen regelmatig voor in het verpleeghuis, zeker 13% van de verpleeghuisbewoners heeft slikproblemen. Voornamelijk bewoners met dementie. Een deel van deze groep heeft dusdanig ernstige slikproblemen, dat zij geen regulier brood meer kunnen eten en daarmee op pap zijn aangewezen. Ik was benieuwd hoe tevreden zij daarover zijn. Papmaaltijden kunnen eentonig zijn. Als ze daardoor minder zin krijgen om te eten zou dat kunnen leiden tot afvallen, ondervoeding en uitdroging. Een smakelijke en passende maaltijd zou juist voor eetlust en eetplezier kunnen zorgen.
Hoe ben je te werk gegaan toen je de stimuleringssubsidie had gewonnen?
Vanaf het begin af aan ben ik fijn begeleid door senior onderzoeker Miriam Haaksma. Samen hebben we het onderzoeksplan verder uitgedacht. Daarna gingen we aan de slag. Op twee verpleeghuislocaties van Topaz werd lepelbrood ingevoerd. Lepelbrood is een product van Gastromeals. Het is brood, maar dan in een zachte, lepelbare vorm. Je kunt er toppings aan toevoegen zoals gladde pindakaas, kaas en chocopasta. Een paar weken na de invoering heb ik 13 gastvrouwen geïnterviewd over hun ervaringen met lepelbrood in vergelijking tot pap. Ik vroeg hen bijvoorbeeld of bewoners meer of minder gingen eten als zij lepelbrood kregen in plaats van pap, of zij korter of langer over de maaltijd deden, hoe vaak bewoners weigeren te eten en hoe vaak zij zich verslikken. Deze interviews hebben we volgens wetenschappelijke onderzoeksmethoden geanalyseerd: Ik heb geluidsopnamen gemaakt van deze interviews, zodat ze daarna helemaal konden worden uitgeschreven. Die uitgeschreven teksten hebben we met een heel onderzoeksteam grondig bekeken. We gaven codes aan stukjes tekst en maakten daarna een overzicht van alle codes. Dat heet een ‘thematische analyse’. Ik heb hierdoor veel geleerd van Miriam en de andere onderzoekers over hoe je wetenschappelijk onderzoek aanpakt!
Wat zijn de uitkomsten van het onderzoek?
De gastvrouwen benadrukten dat het vooral belangrijk is om variatie in pap en/of lepelbroodmaaltijden aan te bieden. “Wij eten toch ook niet elke dag hetzelfde”, zei één van hen tijdens het interview. Dat vat het eigenlijk mooi samen. Sommige gastvrouwen lukt het om met pap te variëren, bijvoorbeeld door fruit toe te voegen of Brinta of te wisselen met Griesmeelpap. Voor anderen is lepelbrood van toegevoegde waarde om meer variatie in maaltijden aan te bieden, bijvoorbeeld op afdelingen waar voedsel kant- en klaar besteld wordt.
En hoe nu verder? Hoe zorgen we ervoor dat verpleeghuisbewoners met slikproblemen daadwerkelijk meer gevarieerde maaltijden aangeboden krijgen?
Samen met het onderzoeksteam heb ik een wetenschappelijk artikel geschreven over mijn onderzoek. Daarin staan de aanleiding, methoden, resultaten en conclusies van het onderzoek uitgebreider beschreven. We zijn heel blij dat het Tijdschrift voor Verzorgenden (TVV) ook een kort artikel over mijn onderzoek heeft gepubliceerd. Zo wordt het onderwerp landelijk bij vele lezers onder de aandacht gebracht.
Daarnaast wilde ik gastvrouwen graag praktische inspiratie voor meer gevarieerde maaltijden kunnen meegeven. Binnen Topaz geef ik nu zelf een creativiteitsscholing aan gastvrouwen en -heren en andere zorgmedewerkers. Tijdens die scholing laat ik hen lepelbrood proeven en ervaren hoe leuk het is om meer gevarieerde maaltijden aan te bieden. Bovendien heb ik een aantal pap- en lepelbroodrecepten van de gastvrouwen die ik interviewde verzameld in een mini-receptenboek. Deze kan iedereen gratis downloaden en uitprinten. Ik ben heel blij dat mijn onderzoeksresultaten zo echt tot meer eetplezier een maaltijdtevredenheid leiden!
In januari start de nieuwe ronde voor inschrijving voor de stimuleringssubsidie van 2026. Lees hier voor meer informatie.
Wil je als eerste weten wanneer de subsidieaanvraag voor 2026 opent?
Meld je aan voor onze nieuwsbrief of volg ons op onze socialmediakanalen. Zo blijf je op de hoogte van alle belangrijke data, updates en tips, en mis je geen kans om jouw aanvraag op tijd in te dienen.
