Samen sta je sterker: Naasten betrekken bij de STA OP!-methode
Op 14 oktober promoveert Petra Tasseron – Dries in Leiden op haar onderzoek naar het betrekken van naasten bij de STA OP!-methode in de ouderenzorg. Als verpleegkundig specialist en onderzoeker heeft zij zich jarenlang ingezet om onbegrepen gedrag bij bewoners in verpleeghuizen beter te begrijpen en aan te pakken. Wat begon als een praktijkgerichte zoektocht naar een effectieve methode, groeide uit tot een promotietraject waarin samenwerking met naasten centraal kwam te staan. In dit interview vertelt zij over haar motivatie, de inzichten uit haar onderzoek en de impact op de zorgpraktijk.
Hoe ben je op het onderwerp van je promotie gekomen?
In 2014 rondde ik mijn master tot verpleegkundig specialist af. Voor mijn afstudeerscriptie deed ik onderzoek naar best practices in de praktijk. Op de afdeling waar ik werkte, was er een duidelijke behoefte in verbetering in het omgaan met onbegrepen gedrag bij bewoners. Iedereen deed zijn best, maar iedereen deed ook iets anders – vaak zonder onderbouwing. Er was behoefte aan een gezamenlijke, eenduidige aanpak.
Toen ontdekte ik de STA OP!-methode. Ik heb deze vertaald naar een best practice voor Warande, de zorgorganisatie waar ik werk. Daarna zijn we op de afdeling gestart met een pilot om de methode te implementeren. Uit de evaluatie bleek dat naasten geen rol speelden in de aanpak. Hoewel het multidisciplinair werd opgepakt, werden naasten niet betrokken. Dat bracht me op het idee om de methode aan te passen en naasten wél een plek te geven. Zo ben ik bij Warande verder gegaan en uiteindelijk gestart met mijn promotietraject.
Wat viel je op tijdens het onderzoek doen?
Ik ben het onderzoek open ingestoken, samen met naasten en zorgprofessionals. Wat me opviel, was de enorme bereidheid van beide kanten. Ondanks verschillen in perspectief zagen mensen de meerwaarde van samenwerking en waren ze bereid om obstakels te overwinnen. De samenwerking verliep soepel en leverde ideeën op die door beide partijen gedragen werden. Juist doordat verwachtingen niet altijd op één lijn lagen, ontstonden er nieuwe inzichten. Dat vond ik een mooie uitkomst.
Hoe was het om te promoveren?
Het was een traject met ups en downs – zoals je vaak hoort. Soms eenzaam, maar het heeft me ook ontzettend veel gebracht. Ik heb veel geleerd over onderzoek doen, over mezelf, en over wat je kunt bereiken als je samenwerkt. Het was impactvol: ik werkte deels in het verpleeghuis en deels aan mijn onderzoek. Die afwisseling vond ik juist verrijkend. Ik bleef betrokken bij de praktijk én bij de wetenschappelijke verdieping. Ik heb geleerd dat je met ambitie veel kunt bereiken, zonder hoogdravend te zijn. En dat geduld loont – soms duurt het even om iets moois te maken.
Hoe reageerde je werkomgeving tijdens het onderzoek doen?
Heel positief! Mijn directe collega’s steunden me enorm en zijn trots. Onderzoek doen staat soms ver van de werkvloer, maar ik merkte dat mijn promotie ook anderen inspireerde. Artsen en het bestuur zeiden: “We moeten meer doen met onderzoek.” Dat vond ik een mooie ontwikkeling. Binnen Warande was er veel bereidheid om mee te werken. Collega’s komen zelfs naar mijn promotie.
Artsen en het bestuur zeiden: “We moeten meer doen met onderzoek.”
Nu je onderzoek is afgerond, kan je resultaten van je onderzoek delen?
De STA OP!-methode is inmiddels ingebed in mijn zorgorganisatie. Het helpt bij het omgaan met steeds complexere bewoners en biedt structuur. Ook het bewustzijn over het betrekken van naasten is gegroeid. Ze worden vaker gezien als partner in de zorg. Dat zie je ook terug op andere vlakken: naasten krijgen meer ruimte in het verpleeghuis.
Toch is er nog werk te doen. Uit interviews bleek dat veel naasten de methode nog niet goed kenden – vooral degenen die niet actief meededen aan het onderzoek. Soms werd de link niet gelegd omdat naasten niet was verteld dat de methode werd gebruikt en leidde tot interventies die het leven van de bewoner positief beïnvloedde.. Daar ligt nog een verbeterpunt. Maar ook indirect zagen naasten positieve veranderingen bij hun geliefden. Voor de toekomst wil ik zorgprofessionals coachen in hoe ze naasten beter kunnen informeren en meenemen.
Wat ga je komende periode doen?
Ik werk nu als onderzoeker bij het UNC-ZH, en werk samen op een project met Maastricht. We passen de STA OP!-methode aan en voegen deze samen met PRITAH – een methode om onvrijwillige zorg te verminderen. Met de hulp van ZonMw doen we onderzoek en voeren een proces evaluatie uit van het onderzoek dat ik in Warande heb gedaan. Daarnaast werk ik nog 24 uur als verpleegkundig specialist. Mijn missie blijft: de STA OP! methode met naasten verder inbedden in de organisatie.
Tot slot: wat is jouw belangrijkste les voor zorgmedewerkers?
Investeer in de relatie met naasten – hoe moeilijk dat soms ook is. Kijk meer vanuit hun perspectief en zie hen als samenwerkingspartner. Laat soms je professionaliteit een beetje los om ruimte te geven aan de ander. En onderschat niet hoe zwaar het is om met onbegrepen gedrag om te gaan. Een goede methode helpt – het verlaagt de werkdruk en verhoogt de kwaliteit van zorg.
Petra geeft een gratis webinar over haar onderzoek, datum en aanmeldlink volgen spoedig. Volg ons op socials of de nieuwsbrief om op de hoogte te blijven!
- Meer weten over het onderzoek van Petra? Bekijk dan de onderzoekspagina: Betrekken van naasten bij gedrag en pijn bij dementie – UNC-ZH
- We interviewden Petra al eens over haar onderzoek en de samenwerking met studenten in haar project. Lees het interview hier: Studenten Universiteit Leiden werken mee aan Cared-4 onderzoek – UNC-ZH
- Bekijk hier het proefschrift van Petra: CARED-4 – Proefschrift Petra Tasseron-Dries
