Ouderen verrassen met digitale vaardigheden: eHealth in de ambulante geriatrische revalidatie
Michael Zonneveld is ergotherapeut en onderzoeker bij het UNC-ZH en Topaz. Hij doet onderzoek naar het gebruik van eHealth bij ouderen die thuis revalideren en kwam met verrassende uitkomsten. Ouderen blijken digitaal vaardiger dan gedacht!
Waar gaat het onderzoek EAGER@HOME over?
“Mijn onderzoek gaat over hoe je eHealth kunt inzetten bij ambulante geriatrische revalidatie. In mijn werk als ergotherapeut zag ik mensen in de thuissituatie met een verwijzing van de huisarts, maar zij bleken enkele maanden daarvoor in een revalidatiecentrum te hebben gelegen en liepen eigenlijk nog met dezelfde vragen rond. Revalidatie gebeurt meestal in een centrum, terwijl het dagelijks leven zich thuis afspeelt. Een zorgprofessional kan natuurlijk niet overal tegelijk zijn, en daarom heb ik onderzocht hoe technologie kan helpen in de ambulante geriatrische revalidatie.”
Waarom koos je specifiek voor eHealth?
“eHealth geeft je de mogelijkheid om revalidatie dichter bij de thuissituatie van je cliënt te brengen. Beeldbellen, e-consulten, oefenvideo’s en digitale agenda’s helpen ouderen om zelfstandig aan hun herstel te werken, maar met begeleiding wanneer dat nodig is. Zo kunnen zij hun oefeningen blijven doen, hun vooruitgang volgen en weten ze dat ze altijd ondersteuning dichtbij hebben. Technologie vervangt de zorgmedewerker niet, maar versterkt juist wat jij als zorgprofessional doet.”
Wat heb je precies onderzocht en wat waren de belangrijkste bevindingen?
“In de eerste fase van het onderzoek heb ik gekeken naar de mening van alle betrokkenen: de ouderen zelf, hun mantelzorgers en zorgprofessionals. We hebben onderzocht wat iedereen belangrijk vindt bij het gebruik van eHealth. Daaruit kwamen zeven waarden die laten zien hoe je digitale zorg het beste kunt inzetten:
- Sluit aan bij de digitale vaardigheid van de patiënt
- Blended care
- Gepersonaliseerd
- Veilige thuisomgeving
- Betaalbaar
- Privacy
- Ondersteuning
Wat mij het meest opviel, was dat veel zorgprofessionals dachten dat ouderen niet digitaal vaardig zouden zijn. Om dit te onderzoeken, hebben we de Pharos Quickscan digitale vaardigheden gebruikt. Deze test laat zien hoe goed iemand met digitale middelen kan omgaan. We hebben de quickscan afgenomen bij 463 mensen bij 13 zorgorganisaties. Meer dan de helft van de ouderen bleek gemiddeld tot gevorderd digitaal vaardig te zijn. Dat betekent dat veel ouderen veel meer kunnen dan vaak wordt gedacht. In de praktijk zie je dit ook terug: veel ouderen hebben een tablet of iPad thuis en gebruiken die actief. Dit biedt de zorg nieuwe mogelijkheden om eHealth in te zetten.”
Technologie vervangt de zorgmedewerker niet, maar versterkt juist wat jij als zorgprofessional doet.”
Wat betekent dit concreet voor de praktijk?
“Het belangrijkste is dat de zorgmedewerker niet uitgaat van aannames over de digitale vaardigheden van een cliënt. Breng eerst in kaart wat iemand al kan, zodat je weet hoeveel begeleiding nodig is bij het gebruik van eHealth. Als je dit goed doet, kan eHealth een echte aanvulling zijn op jouw dagelijkse werk.”
Hoe zit het met de digitale vaardigheden van een zorgprofessional?
“Dat hebben we in dit onderzoek nog niet onderzocht, maar het is wel belangrijk. Het gebruik van eHealth vraagt tijd, scholing en ondersteuning. Maar het mooie is dat het uiteindelijk het werk makkelijker kan maken. Als eHealth goed wordt ingebouwd in de dagelijkse praktijk, helpt het om informatie beter te delen, cliënten meer zelfstandigheid te geven en de begeleiding slimmer te organiseren.”
Welke conclusie is belangrijkst voor de praktijk?
“Ga niet uit van veronderstellingen over de digitale vaardigheden van cliënten of hun mantelzorgers. Kijk eerst wat iemand al kan en hoe je iemand het beste kunt ondersteunen. eHealth is geen doel op zich, maar een kans om de zorg beter te maken. Veel ouderen zijn digitaal vaardiger dan je misschien denkt. Als je eHealth op de juiste manier inzet, kun je hen helpen zelfstandiger te zijn, hun herstel beter te volgen en tegelijkertijd de begeleiding effectiever te maken. Het geeft zowel de zorgmedewerker als de cliënten meer mogelijkheden en vertrouwen in het revalidatieproces.”
Meer weten over het onderzoek? Bekijk de onderzoekspagina
