Home /Onderzoek /Interventies / STA OP!-studie

STA OP!-studie

Welbevinden

STApsgewijs Onbegrepen gedrag en Pijn bij dementie de baas! Om zo onbegrepen gedrag en pijn bij ouderen met een (gevorderde) dementie te verminderen.

Inhoud onderzoek

STA OP! heeft als doel onbegrepen gedrag van mensen met matige tot ernstige dementie, verblijvend op een PG-afdeling van een verpleeghuis, in kaart te brengen en systematisch en multidisciplinair te analyseren. Zo kan een passende aanpak of behandeling worden ingezet.

Doelgroep
STA OP! is ontwikkeld voor mensen met een matige tot ernstige dementie die op een PG-afdeling van een verpleeghuis verblijven en onbegrepen gedrag (zoals agitatie/agressie, onrust, maar ook apathie) en/of pijn vertonen. Mensen met matige tot ernstige dementie hebben doorgaans verminderde mogelijkheden tot communicatie. Specifiek/onbegrepen gedrag of juist een verandering in gedrag is soms het enige signaal dat er iets aan de hand is.

Onderbouwing
Neuro-psychiatrische symptomen, zoals agitatie, depressie en apathie, komen veel voor bij mensen met dementie en stellen familie en zorgverleners voor grote uitdagingen. Deze kunnen een gevolg zijn van neuropathologische veranderingen, maar  ook van lichamelijke aandoeningen, psychosociale factoren (zoals over- of onderprikkeling) en/of pijn. Het gedrag zien zorgprofessionals vaak niet meer als signaal, waardoor dit veelvuldig met psychofarmaca wordt behandeld. Vaak zonder effect, maar met ernstige bijwerkingen.

In de praktijk is het bij verpleeghuisbewoners met matige tot ernstige dementie moeilijk om pijn goed te onderkennen, systematische psychosociale behoeften in kaart te brengen en de juiste psychosociale interventies in te zetten. STA OP! biedt zorgprofessionals een systematische analyse en behandeling.

Evaluatie
Uit evaluatieonderzoek onder zorgprofessionals is gebleken dat zij STA OP! een handige tool vinden om onbegrepen gedrag en pijn bij dementie in kaart te brengen. Behandeling kan als gevolg daarvan beter op maat worden gegeven, waardoor de kwaliteit van leven van de cliënt verbetert. Daarnaast is uit gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek gebleken dat verpleeghuisbewoners die op deze manier zijn behandeld minder pijn en gedragsproblemen vertonen, minder antipsychotica gebruiken en een verbeterde stemming hebben.

(Vak)media

Pieper M en Achterberg W. Stapsgewijs onbegrepen gedrag en pijn bij dementie de baas. Denkbeeld 2011;2: 26-28 Pieper M. STA OP!: pijnbestrijding en onbegrepen gedrag op de PG-afdeling. Tijdschrift voor Verzorgenden 2011;43:10-14 Achterberg W, Pieper M en Scherder E. Pijn bij dementie: van experiment tot betere zorg. Tijdschrift voor ouderengeneeskunde 2010;5:200-203.

Factsheets

STA OP – Managing pain dementia – factsheet

Publicaties

Pieper, MJC, Achterberg, WP, Van der Steen, JT, Francke, AL. Implementation of a Stepwise, Multidisciplinary Intervention for Pain and Challenging Behaviour in Dementia (STA OP!): A Process Evaluation. International Journal of Integrated Care, 2018; 18(3): 15, 1–12. DOI: https://doi.org/10.5334/ijic.3973 Klapwijk MS, Caljouw MAA, Pieper MJ, Putter H, van der Steen JT, Achterberg WP. Change in quality of life after a multidisciplinary intervention for people with dementia: A cluster randomized controlled trial. doi.org/10.1002/gps.4912 Pieper MJ. STA OP! Managing pain and challenging behaviour in nursing home residents with dementia. ISBN 978-94-6233-833-8. 2018 Pieper MJ, van der Steen JT, Francke AL, Scherder EJ, Twisk JW, Achterberg WP. Effects on pain of a stepwise multidisciplinary intervention (STA OP!) that targets pain and behavior in advanced dementia: A cluster randomized controlled trial. Palliat Med. 2017 Feb 1:269216316689237. doi: 10.1177/0269216316689237. Pieper MJ, Francke AL, van der Steen JT, Scherder EJ, Twisk JW, Kovach CR, Achterberg WP. Effects of a Stepwise Multidisciplinary Intervention for Challenging Behavior in Advanced Dementia: A Cluster Randomized Controlled Trial. J Am Geriatr Soc. 2016 Feb;64(2):261-269. Pieper MJ, Francke AL, van der Steen JT, Scherder EJ, Twisk JW, Kovach CR, Achterberg WP. Ned Tijdschr Geneeskd. 2016;160:D409. Stapsgewijze aanpak van probleemgedrag bij dementie. Een clustergerandomiseerde gecontroleerde trial. Scherder E, Plooij B, Achterberg WP, Pieper MJC, Lobbezoo F, Oosterman J. Chronic pain in ‘probable’ vascular dementia. Pain Medicine 2014 Dec 19. Achterberg WP, Pieper MJC, van Dalen-Kok AH, de Waal MW, Husebo BS, Lautenbacher S, Kunz M, Scherder EJ, Corbett A. Pain management in patients with dementia. Clin Interv Aging. 2013;8:1471-82. doi: 10.2147/CIA.S36739. Pieper MJC, van Dalen-Kok AH, Francke AL, van der Steen JT, Scherder EJ, Husebø BS, Achterberg WP. Interventions targeting pain or behaviour in dementia: a systematic review. Ageing Res Rev 2013;12:1042-1055. Pieper MJC, Achterberg WP, Francke AL, van der Steen JT, Scherder EJ, Kovach CR. The implementation of the serial trial intervention for pain and challenging behaviour in advanced dementia patients (STA OP!): a clustered randomized controlled trial. BMC Geriatrics 2011;11:12. Scherder E, Eggermont L, Achterberg W, Plooij B, Volkers K, Weijenberg R, Hooghiemstra A, Prick AE, Pieper M, Blankevoort C, Zwakhalen S, van Heuvelen MJG, Hamers J, Lobbezoo F, Swaab D, Pot AM. Pijn en bewegen in relatie tot cognitie en gedrag bij dementie. Tijdschr Gerontol Geriatr 2009;40:271-278.

Video's

STA OP! interventie – Video Vilans

Misschien vind je dit ook interessant

ELEVATE: Epilepsie bij dementie

Mensen met dementie hebben een grotere kans op epilepsie, en mensen met epilepsie hebben een grotere kans om dementie te ontwikkelen. Epilepsie wordt bij mensen met dementie echter vaak niet herkend, terwijl aanvallen grote gevolgen kunnen hebben voor zowel de persoon zelf als diens naasten. Zo kunnen epileptische aanvallen leiden tot achteruitgang in functioneren, een verminderde kwaliteit van leven en in ernstige gevallen overlijden. Binnen de ELEVATE-studie brengen wij dit probleem in kaart en onderzoeken we hoe technologie kan helpen om aanvallen eerder te signaleren om zo de kwaliteit van leven en zorg te verbeteren.

Lees verder

Probleemgedrag bij ouderen in de langdurige zorg en geriatrische revalidatie

Dit promotieonderzoek heeft als doel bij te dragen aan betere herkenning en aanpak van probleemgedrag bij ouderen en passende ondersteuning van zorgprofessionals. Het onderzoek bestaat uit twee onderzoekslijnen: de implementatie van de STIP-Methode bij mensen met dementie in de langdurige zorg en de verkenning van probleemgedrag in de geriatrische revalidatie (GR).

Lees verder

Complexiteit in de geriatrische revalidatie

In de geriatrische revalidatie wordt herstel niet alleen bepaald door de medische aandoening of functionele beperkingen, maar ook door persoonlijke en omgevingsfactoren. Denk bijvoorbeeld aan motivatie, ziekte-inzicht, coping, sociale steun, mantelzorgbelasting en de thuissituatie. In dit onderzoek brengen we in kaart hoe deze factoren bijdragen aan complexiteit in de geriatrische revalidatie en hoe zorgprofessionals hiermee omgaan in de praktijk.

Lees verder